Het kabinet presenteert de nieuwste kabinetsplannen voor onze sociale zekerheid met een air van daadkracht. De WW-duur moet omlaag naar twaalf maanden, de IVA-uitkering wordt voor nieuwe gevallen op de schop genomen en we moeten met zijn allen nóg langer doorwerken. Dit klinkt vooral als een spreadsheet-oplossing: strepen door de kosten en mensen dwingen tot beweging. Maar wie even verder kijkt dan de rand van zijn bureau, ziet dat dit geen fundamentele oplossingen zijn. Sterker nog, het zijn pleisters op een wond die eigenlijk een chirurgische ingreep vereist.
De blinde vlek in de kabinetsplannen voor automatisering en robotisering
Terwijl de politiek debatteert over de lengte van een uitkering, vindt er op de werkvloer een stille revolutie plaats. Automatisering, robotisering en kunstmatige intelligentie herstructureren onze hele economie. Banen die tien jaar geleden nog ‘veilig’ waren, verdwijnen of veranderen onherkenbaar. Het grootste probleem is niet dat mensen niet willen werken; het probleem is dat de aansluiting tussen de mens en het beschikbare werk fundamenteel verstoort raakt.
Het kabinet kijkt naar de korte termijn en probeert de begroting te redden, maar het lange termijn perspectief blijft volledig buiten beschouwing. We stevenen af op een vorm van structurele werkloosheid die je niet oplost door simpelweg de WW te verkorten. Wanneer je de WW-duur halveert zonder te investeren in de mens achter de cijfers, creëer je geen nieuwe banen. Je creëert enkel een snellere route naar de bijstand.
Het risico van de kabinetsplannen en de ‘schijnoplossing’ WW-verkorting
Het vermoeden in de praktijk is kristalhelder: als je de WW bekort, verschuif je het probleem alleen maar naar andere loketten. Mensen die hun baan verliezen en niet direct een nieuwe plek vinden die aansluit op hun (veranderende) vaardigheden, belanden vaker in de Ziektewet. De WW fungeert namelijk vaak als een schijnvangnet voor mensen die eigenlijk al kampen met fysieke of mentale beperkingen door een te hoge werkdruk.
De gevolgen van deze kabinetsplannen zijn voorspelbaar:
- Medewerkers blijven nog langer in de WGA-fase hangen omdat de prikkel tot echte re-integratie ontbreekt.
- Er ontstaat een massale uitstroom richting de bijstand, wat de maatschappij uiteindelijk veel meer geld kost dan een stabiele WW.
- De druk op de Ziektewet neemt toe doordat werklozen ‘vluchten’ in ziekte om financiële zekerheid te behouden.
- Werkgevers worden geconfronteerd met een vliegwieleffect van werkloosheid en ontslagcijfers die reeds de pan uit rijzen.
- Er ontstaat een diepe crisis waarin de mismatch op de arbeidsmarkt onoverbrugbaar wordt.
De rol van de arbeidsdeskundige in een veranderende wereld
In deze woelige tijden is de rol van een onafhankelijk arbeidsdeskundig onderzoek belangrijker dan ooit. Als AI-gestuurde arbeidsdeskundig specialisten zien wij bij Matchvermogen namelijk dagelijks wat de politiek over het hoofd ziet. We komen steeds minder fitte arbeidskrachten tegen. Mensen zijn ‘op’, de rek is eruit en de vaardigheden van gisteren zijn niet meer de competenties van morgen.
De politiek denkt dat langer doorwerken de oplossing is voor de vergrijzing. Maar wie kijkt er in deze kabinetsplannen eigenlijk naar de belastbaarheid? Een arbeidsdeskundig adviseur kijkt verder dan de wetgeving; wij kijken naar wat iemand nog wél kan in een wereld die gedomineerd wordt door technologie. Het opheffen van de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) is in dat licht een bijzonder slecht idee. Het treft de meest kwetsbare groep die juist rust en zekerheid nodig heeft, in plaats van de constante dreiging van een herbeoordeling in een arbeidsmarkt die hen niet meer kan gebruiken.
Werkgevers: het moment om te investeren is nu
Wachten op Den Haag is geen optie meer. Als werkgever heb je nu de regie in handen om een diepe crisis binnen je eigen organisatie te voorkomen. Investeren in je personeel is geen luxe meer, het is pure noodzaak voor je continuïteit. Dit betekent dat je niet pas in actie komt als iemand uitvalt, maar dat je vroegtijdige interventies omarmt die écht aansluiten op de huidige arbeidsmarkt.
Denk hierbij aan een proactief tweede spoor traject of gerichte outplacement en omscholingsprogramma’s. Het doel moet niet zijn om iemand ‘ergens’ te parkeren, maar om iemand weer ‘arbeidsmarkt-fit’ te maken voor de wereld van morgen. Bij Matchvermogen dragen wij ons steentje bij door met een frisse, deskundige blik naar deze trajecten te kijken. Wij geloven echter dat dit een gezamenlijke oplossing moet zijn. Als de politiek niet meedenkt over de echte problemen zoals automatisering, belanden we in een crisis die we in de moderne geschiedenis nog niet eerder hebben gezien.
Conclusie: een pleidooi waarom kabinetsplannen vragen om fundamentele verandering
De huidige kabinetsplannen zijn pleisters op een houten been. Het verkorten van de WW en het bemoeilijken van de IVA lost de fundamentele werkloosheid door robotisering niet op. Het moment voor werkgevers om op te staan is nu. Pak de handschoen op en investeer in duurzame inzetbaarheid en zinvolle re-integratie.
Kortom, de crisis is al ingeslagen en de ontslagcijfers liegen niet. Alleen door nu te kiezen voor vroegtijdige interventies en deskundig advies, kunnen we de schade beperken. Laten we samen bouwen aan een arbeidsmarkt die niet alleen kijkt naar wat iemand gisteren deed, maar naar wat iemand morgen kan betekenen in een gedigitaliseerde wereld.
Direct meer informatie?
