Stel je voor dat je een auto koopt die volgens de papieren honderd kilometer per uur kan rijden. In de praktijk pruttelt de motor echter al bij zestig kilometer per uur. De garagehouder weet dit, jij weet dit, maar niemand past de papieren aan. Wanneer de auto dan gerepareerd moet worden, eist de verzekering dat hij weer honderd kilometer per uur gaat rijden. Dit is precies wat er gebeurt wanneer er binnen een organisatie een verborgen norm ontstaat. Het is een tikkende tijdbom voor het verzuimproces.
Hulp nodig? Vraag een offerte aan of plan een kort gesprek. Landelijke dekking, onderzoek op locatie.
Wat is een verborgen norm precies?
In de wereld van arbeidsdeskundig onderzoek zien we dit fenomeen vaker dan je denkt. Een werknemer heeft een contract voor bijvoorbeeld 24 uur per week. Door de jaren heen is de functie echter uitgekleed of is de werknemer door persoonlijke omstandigheden minder productief geworden. In de praktijk voert deze persoon nog maar 16 uur aan effectief werk uit. De resterende 8 uur worden ‘opgelost’ door collega’s of simpelweg genegeerd omdat er geen reorganisatie plaatsvindt.
De werkgever accepteert dit gedoogbeleid vaak om de lieve vrede te bewaren of uit loyaliteit. Hierdoor ontstaat de verborgen norm: de werkelijkheid wijkt structureel af van het arbeidscontract. Dit gaat goed zolang de werknemer aan het werk is. Echter, zodra deze werknemer uitvalt door ziekte, verandert deze coulante houding in een juridisch en financieel moeras.
De botsing tussen contract en realiteit bij verzuim
Wanneer een werknemer met een verborgen norm in het verzuim terechtkomt, treedt de wet verbetering poortwachter in werking. De bedrijfsarts en de arbeidsdeskundige moeten de belastbaarheid toetsen aan de hand van de officiële functiebeschrijving. Hier ontstaat de eerste frictie. De re-integratie richt zich namelijk op de contractuele 24 uur, terwijl de feitelijke functie van 24 uur simpelweg niet meer bestaat binnen de organisatie.
De werknemer probeert terug te keren in een rol die in de praktijk slechts voor twee derde gevuld was. Dit zorgt voor enorme verwarring bij alle partijen. De werkgever verwacht plotseling weer de volle 100% productiviteit over 24 uur omdat de loonkosten nu pijnlijk zichtbaar worden op de verzuimlijst. De werknemer voelt echter een enorme druk omdat hij of zij al jaren wist dat die 24 uur eigenlijk een illusie waren.
De absurde situaties op de werkvloer
Door vast te houden aan de contractuele uren zonder de verborgen norm te erkennen, ontstaan er situaties die bijna komisch zouden zijn als ze niet zo duur waren. We zien werknemers die volledig hersteld worden verklaard voor 24 uur, maar vervolgens de helft van de tijd uit het raam zitten te staren. Er is namelijk geen werk voor die extra uren.
Nog vaker zien we dat de werknemer opnieuw uitvalt. De druk om aan de 24-uursnorm te voldoen is simpelweg te hoog omdat de basis van de functie is weggevallen. Bovendien weigert de verzekeraar of het UWV vaak om mee te gaan in een urenbeperking op medische gronden, omdat de beperking niet medisch is, maar organisatorisch. Je bent dan aan het re-integreren naar een spookfunctie.
Waarom een reorganisatie wordt gemeden (en waarom dat fout is)
Vaak hoor ik van werkgevers dat zij geen zin hadden in het gedoe van een officiële reorganisatie of een functiewijziging. Het aanpassen van een contract van 24 naar 16 uur is immers lastig zonder instemming van de werknemer. Men kiest dan voor de weg van de minste weerstand. Kortom, men laat de situatie voortkabbelen tot het noodlot toeslaat.
Het probleem is dat het uitblijven van actie de re-integratie onmogelijk maakt. Als de arbeidsdeskundige in het eerste spoor concludeert dat de eigen functie niet meer passend is vanwege de urenomvang, moet er gekeken worden naar herplaatsing. Maar hoe herplaats je iemand naar 24 uur als de hele afdeling eigenlijk is ingericht op takenpakketten van 16 uur? De mismatch wordt hiermee structureel.
De rol van de arbeidsdeskundige van Matchvermogen
Hier bewijst de arbeidsdeskundige van Matchvermogen zijn absolute meerwaarde. Wij kijken namelijk verder dan alleen de papieren werkelijkheid van het contract. Tijdens een arbeidsdeskundig onderzoek leggen wij de vinger op de zere plek. Wij benoemen de verborgen norm en maken inzichtelijk wat de daadwerkelijke loonwaarde van de uitgevoerde taken is.
Een onafhankelijk advies helpt om de patstelling te doorbreken. Wij kunnen adviseren om de functie formeel te herwaarderen of om direct in te zetten op het tweede spoor naar een functie die wél aansluit bij een realistische urenomvang. Door de feiten op tafel te leggen, voorkom je dat een werknemer onnodig lang in een doodlopend traject in het eerste spoor blijft hangen. Dit bespaart niet alleen frustratie, maar ook tienduizenden euro’s aan loonwaarde.
De financiële ravage van de verborgen norm
Laten we de kosten en baten eens nuchter bekijken. Veel werkgevers onderschatten de prijs van het ‘laten waaien’ van een verborgen norm. Wanneer iemand voor 24 uur op de loonlijst staat maar slechts voor 16 uur productief is, betaal je elke maand al een premie voor niets. In verzuim wordt dit echter een veel grotere kostenpost.
Onderstaande tabel laat zien wat de geschatte extra kosten zijn wanneer een verborgen norm van 8 uur niet wordt aangepakt tijdens twee jaar verzuim:
| Kostenpost | Berekening (indicatief) | Totale onnodige kosten |
| Onnodige loonbetaling (8 uur p/w) | € 25,- per uur x 8 uur x 104 weken | € 20.800,- |
| Verlengde re-integratiekosten 1e spoor | Extra coaching, aanpassingen, uren manager | € 4.500,- |
| Risico op loonsanctie UWV | 1 jaar extra loondoorbetaling bij tekortkoming | € 32.000,- |
| Totaalbedrag aan vermijdbare kosten | € 57.300,- |
Deze berekening laat zien dat een passieve houding je meer dan vijftigduizend euro kan kosten per geval. Dat is geld dat je liever investeert in een gezonde organisatie of een adequaat re-integratietraject in het tweede spoor.
Tweede spoor als oplossing bij een verdwenen functie
Als uit het arbeidsdeskundig onderzoek blijkt dat de 24-uursfunctie in de praktijk niet meer bestaat en ook niet gecreëerd kan worden, is het tweede spoor de meest logische stap. Het doel is dan om de werknemer te begeleiden naar een duurzame werkplek bij een andere werkgever waar die 24 uur wel degelijk gevuld kunnen worden met nuttige taken.
Het is cruciaal dat dit traject wordt ingezet op basis van realistische verwachtingen. De arbeidsdeskundigen van Matchvermogen zorgen voor een waterdicht dossier voor het UWV. Wij leggen uit waarom re-integratie bij de eigen werkgever niet meer haalbaar is vanwege de organisatorische wijzigingen die de verborgen norm aan het licht hebben gebracht. Hiermee dek je als werkgever het risico op een loonsanctie af.
Conclusie: wees de verborgen norm te slim af
Een verborgen norm lijkt op de korte termijn een humane oplossing voor een minder productieve werknemer. Op de lange termijn is het echter een recept voor juridische chaos en financiële schade. Zodra ziekte om de hoek komt kijken, wordt de fictie van het contract genadeloos doorgeprikt door de realiteit van de werkvloer.
Blijf niet aanmodderen met re-integratietrajecten die gebaseerd zijn op gebakken lucht. Kies voor de expertise van Matchvermogen om de feitelijke situatie in kaart te brengen en een koers te varen die wel resultaat oplevert. Of het nu gaat om een scherp arbeidsdeskundig advies of een doortastend tweede spoor traject, wij zorgen dat de cijfers weer kloppen met de praktijk.
Wil je voorkomen dat je tienduizenden euro’s verliest aan een onrealistische re-integratie? Neem vandaag nog contact op met Matchvermogen voor een vrijblijvende kennismaking of vraag direct een offerte aan voor een arbeidsdeskundig onderzoek. Samen brengen we de focus terug op wat echt werkt.
Direct meer informatie?
