Tijdens de Wet Verbetering Poortwachter en de Ziektewet is het van belang een onderzoek door een arbeidsdeskundige op te starten. Als een werkgever de arbeidsmogelijkheden niet op de juiste manier onderzoekt, kan er een sanctie worden opgelegd door UWV.
Een arbeidsdeskundige beoordeling na 1 jaar ziek is niet verplicht, maar wel aan te raden. Dit gezien een arbeidsdeskundig onderzoek opstellen zeer complex kan zijn. Tijdens de arbeidsdeskundige analyse wordt er gekeken naar de arbeidsmogelijkheden van een (ex-)werknemer in eigen of aangepast werk of werk buiten de eigen werkgever. De arbeidsdeskundige is een specialist die je kan helpen met dit vraagstuk en om een goed rapport af te leveren.
Wat doet een arbeidsdeskundige?
Een arbeidsdeskundige onderzoekt de mogelijkheden van de werknemer in spoor 1 (het eigen werk) door de draagkracht tegenover de draaglast te plaatsen. Met andere woorden, de arbeidsdeskundige kijkt wat een werknemer aankan en kijkt in hoeverre bepaalde belasting voorkomt in de functie. Na deze analyse kan een conclusie zijn dat een functie niet meer geschikt is voor een werknemer. De arbeidsdeskundige beantwoord enkele vragen: kan de werknemer zijn eigen werk beoefenen, eventueel met aanpassingen?
Zo nee, dan moet een werknemer naar functies buiten het eigen werk op zoek. Daarvoor krijgt een werknemer vaak een tweede spoor traject aangeboden. Een tweede spoor traject is een re-integratietraject waarbij de werknemer wordt begeleid naar ander werk buiten de eigen functie.
Wat is een tweede spoor traject?
Een tweede spoor traject helpt werknemers naar een andere baan. Bij marginale mogelijkheden ligt de focus op het vergroten van arbeidsmobiliteit.
Zo wordt er aandacht besteed aan sollicitatievaardigheden, computervaardigheden, opleiding en werkervaring. Een werknemer is indirect verplicht om mee te werken aan zaken die bijdragen aan het vergroten van kansen op inkomensbehoud. Dat betekent dus ook het accepteren van een functie als deze wordt gevonden. Uiteraard dient deze functie dan wel passend te zijn.
De arbeidsdeskundige stelt voor de tweede spoor begeleider vaak een zoekprofiel op. Dit profiel is gebaseerd op de krachten en bekwaamheden van een werknemer.
Doelen van onderzoek naar arbeidsmogelijkheden
De doelen van een arbeidsdeskundig onderzoek na 1 jaar ziekte zijn gericht op het onderzoeken van het eigen werk, eventueel met aanpassingen of ander werk op de arbeidsmarkt. Meer daarover kun je vinden in ons artikel: ‘doel arbeidsdeskundig onderzoek‘.
- Mogelijkheden in spoor 1 onderzoeken
- Mogelijkheden in spoor 2 onderzoeken
- Vaststellen van loonwaarde
- Werkgever en werknemer informeren
- Zoekprofiel voor tweede spoor traject opstellen
Is het onderzoek naar passend werk verplicht?
Een arbeidsdeskundig onderzoek na 1 jaar ziekte is niet verplicht, maar wel aan te raden.
UWV stelt dat voor de 58ste week van het ziekteverzuim de mogelijkheden moeten worden onderzocht in spoor 1a (eigen werk), b (aangepast werk bij de eigen werkgever) en spoor 2 (ander werk op de arbeidsmarkt). Een arbeidsdeskundige is gespecialiseerd in het onderbouwen welke re-integratie richting het beste is voor een (ex-)werknemer.
Daarvoor stelt een arbeidsdeskundige een uitgebreid rapport op. Dit rapport is de bewijslast waarmee wordt aangetoond dat de juiste beslissing wordt genomen door (ex-)werkgever op gebied van re-integratie. Daarbij bevat het adviezen die werkgever kan gebruiken om de juiste stappen te ondernemen.
In de praktijk zie je dan ook vaak dat er een arbeidsdeskundige wordt ingeschakeld om dit rapport op te stellen. Belangrijk is daarbij wel dat de arbeidsdeskundige geregistreerd of gecertificeerd is. Dit toont de kwaliteit aan van de arbeidsdeskundige.
Waarom loonwaarde bepalen na 1 jaar essentieel is
Het bepalen van de loonwaarde wordt vaak overgeslagen, maar is financieel van groot belang voor de werkgever. Stel dat een werknemer na een jaar ziekte volledig terugkeert in eigen werk, of start in een aangepaste functie binnen jouw bedrijf. Hij werkt bijvoorbeeld wel zijn volledige contracturen, maar door zijn beperkingen is zijn productiviteit lager.
De arbeidsdeskundige kan via een loonwaardemeting objectief vaststellen dat de werknemer bijvoorbeeld voor 70% productief is. Het correct vaststellen heeft invloed op het al dan niet inzetten van een tweede spoor traject, maar ook op de loondoorbetaling. Het is dus een fundament op basis waarvan je het tweede ziektejaar inricht.
Veelgemaakte fouten bij de Poortwachter-toetsing
In de praktijk zien we dat werkgevers, vaak onbewust, cruciale stappen missen waardoor het risico op een loonsanctie toeneemt. De drie grootste valkuilen zijn:
- De papieren werkelijkheid: Het UWV beoordeelt het re-integratiedossier rond week 88 puur op papier. Als de adviezen van de bedrijfsarts en de arbeidsdeskundige elkaar tegenspreken, of als afspraken niet schriftelijk zijn vastgelegd in het Plan van Aanpak, krijgt de werkgever direct de schuld.
- Te laat starten met Spoor 2: Is in maand 8 of 9 al overduidelijk dat terugkeer in de eigen organisatie (Spoor 1) uitgesloten is? Dan moet Spoor 2 binnen 6 weken worden opgestart. Wachten tot de ‘magische’ grens van 1 jaar (week 52) om pas een arbeidsdeskundige in te schakelen, is in dat geval simpelweg te laat en leidt tot sancties. Ons advies? Start eerder met het inzetten van een arbeidsdeskundige beoordeling van de arbeidsmogelijkheden.
- Passend werk niet formeel aanbieden: Biedt u de werknemer aangepast werk aan en weigert deze? Als u dit niet formeel vastlegt en de werknemer hier niet schriftelijk op wijst (inclusief de consequenties voor de loondoorbetaling), oordeelt het UWV achteraf dat ú te weinig heeft gedaan.
Verschil Ziektewet en mensen in vaste dienst
Voor veel werkgevers is de Ziektewet en de loondoorbetaling bij ziekte een pot nat. Echter is er een groot verschil. Werknemers die ziek uit dienst gaan die vallen onder de regels van de Ziektwet en de Wet Verbetering Poortachter. Mensen die in dienst zijn vallen enkel onder de Wet Verbetering Poortwachter. Bij de ziektewet komen er enkele extra spelregels kijken. Zo denkt men vaak dat onderzoek en herplaatsing bij de inmiddels ex-werkgever niet meer nodig is.
Het zal menig werkgever verbazen, maar dit is wel het geval als je eigenrisicodrager voor de ziektewet bent. Dit is een manier waarop je verzekerd bent voor mensen die ziek uit dienst gaan en een uitkering ontvangen. Het complexe is vaak dat een werknemer niet voor niets wordt ontslagen. Toch moet je iemand terug laten keren als daar mogelijkheden toe zijn. De arbeidsdeskundige brengt deze mogelijkheden in kaart.
Het arbeidsdeskundig onderzoek in de praktijk: Twee casussen
Om te illustreren hoe een arbeidsdeskundige het verschil maakt, schetsen we twee praktijksituaties:
Casus 1: Spoor 1 is succesvol haalbaar
De situatie: Een allround timmerman ontwikkelt door artrose zware knieklachten. Volgens de FML van de bedrijfsarts is langdurig staan, knielen en zwaar tillen definitief verleden tijd. Het advies: De arbeidsdeskundige onderzoekt de organisatie en ziet dat er op de binnendienst behoefte is aan een werkvoorbereider/calculator. De timmerman heeft de technische kennis al. Met een korte computercursus en een ergonomische bureaustoelexamen kan hij volledig re-integreren in Spoor 1. De werkgever behoudt een waardevolle kracht en voorkomt een Spoor 2-traject.
Casus 2: Direct doorschakelen naar Spoor 2
De situatie: Een accountmanager kampt met een ernstige burn-out. De druk van targets en het constante klantcontact zorgen voor paniekaanvallen. Binnen het kleine marketingbureau (12 medewerkers) zijn geen rustige, administratieve functies beschikbaar. Het advies: De arbeidsdeskundige concludeert dat de draaglast in de huidige organisatie structureel te hoog blijft. Er zijn intern geen benutbare mogelijkheden. Het advies luidt: sluit Spoor 1 direct af en start per direct een intensief Spoor 2-traject op, gericht op een backoffice-functie in een rustige, non-profit omgeving. Het dossier is hiermee direct ‘UWV-proof’.
Pas op voor een loonsanctie
Een loonsanctie is een boete die UWV kan opleggen als een werkgever onvoldoende re-integratie-inspanningen levert. Een sanctie wordt opgelegd als spoor 2 te laat wordt ingezet of als er kansen in spoor 1 zijn gemist. Ook kan er een sanctie worden opgelegd als blijkt dat de medische informatie door de bedrijfsarts niet adequaat is opgesteld. UWV baseert het opleggen van een sanctie op het beoordelingskader UWV. Helaas wordt dit kader door UWV vaak nogal letterlijk genomen. Het komt dan ook voor dat UWV een sanctie onterecht oplegt. In dat geval kunt u bezwaar aantekenen. Matchvermogen helpt werkgevers en werknemers met deze bezwaarschriften met erkende rechtshulpverleners.
Vervroegd onderzoek i.p.v. arbeidsdeskundig onderzoek na 1 jaar ziek
Tijdens het vervroegd arbeidsdeskundig wordt er gekeken naar de mogelijkheden van de werknemer op de korte en de lange termijn. Met het arbeidsdeskundig onderzoek krijgt de werkgever een handvat om in gesprek te gaan met de werknemer. Ook wordt er nagegaan of het koppelen van loonwaarde van toepassing is. Dit voorkomt onnodige schadelast in de vorm van premiestijging en de werkgever voldoet aan de Wet Verbetering Poortwachter.
Wat als de werknemer het niet eens is met het advies?
Het advies van een arbeidsdeskundige is in principe de leidraad voor het verdere verloop van de re-integratie. Maar wat als de werknemer weigert mee te werken aan het geadviseerde Spoor 2-traject omdat hij vindt dat hij nog wél zijn eigen werk kan doen?
Op dat moment kunnen zowel de werkgever als de werknemer een Deskundigenoordeel (DO) aanvragen bij het UWV. Een onafhankelijke verzekeringsarts of arbeidsdeskundige van het UWV toetst dan de situatie en geeft een definitief, zwaarwegend oordeel. Het rapport van uw eigen ingeschakelde arbeidsdeskundige dient hierbij als uw belangrijkste bewijslast om aan te tonen dat u zorgvuldig heeft gehandeld.
Is een arbeidsdeskundig onderzoek bindend?
Een arbeidsdeskundig onderzoek kan bindend, maar ook niet bindend zijn. Dat is uiteraard verwarrend, maar helaas de realiteit. Een arbeidsdeskundige geeft namelijk een oordeel over het moment waarop het onderzoek wordt verricht. Het advies dat daaruit voorkomt, is eveneens een momentopname. Echter kan het wel worden gebruikt in een bezwaarzaak om aan te tonen hoe de re-integratie is verlopen op een bepaald moment. Daarom is het belangrijk dat je een gekwalificeerde arbeidsdeskundige inschakelt die snapt wat een advies voor je kan betekenen op de korte, zowel als de lange termijn.
Arbeidsdeskundig onderzoek na 1 jaar ziek nodig?
Soms kan het helpen om een externe arbeidsspecialist mee te laten kijken naar het re-integratietraject van je werknemer. Matchvermogen beperkt zich niet alleen tot een advies over de arbeidsmogelijkheden. Als je wilt, gaan we met je in gesprek over wat het beste is voor je werknemer en bedrijf. Als nodig kunnen wij specialisten inschakelen die helpen met mediation, A4 onderzoeken of coaching. Ook helpen we je met advies over spoor twee, bezwaar en beroep en sancties. Oftewel, de partner voor verzuim en arbeidsongeschiktheid.
Direct meer informatie?
